Waarom WIJ Apeldoorn wil investeren in meer handhavers, betere bevoegdheden en een eigen handhavingsmeldkamer.
Veiligheid is een complex onderwerp. We proberen het vaak uit te drukken in cijfers: het aantal woninginbraken, geweldsincidenten of overlastmeldingen. Maar cijfers vertellen niet het hele verhaal. Veiligheid is vooral ook een gevoel. Het gevoel dat je ’s avonds veilig over straat kunt, dat je kinderen zonder zorgen buiten kunnen spelen en dat er iemand voor je klaarstaat wanneer je hulp nodig hebt.
In 1982 beschreven de criminologen James Q. Wilson en George Kelling de Broken Windows Theory. De gedachte achter deze theorie is dat kleine vormen van overlast en verloedering, wanneer deze structureel worden genegeerd, kunnen bijdragen aan grotere problemen.
Dat betekent niet dat iedere kleine overtreding automatisch leidt tot zware criminaliteit. Maar het onderstreept wel iets belangrijks: wie kleine problemen laat liggen, loopt het risico dat grotere problemen ontstaan.
Veiligheid doet ertoe. Daarom deel ik graag mijn visie op veiligheid en wat WIJ Apeldoorn hierin wil betekenen.
Veiligheid staat onder druk
Overlastgevende jeugdgroepen, vernielingen, intimidatie en agressie hebben grote invloed op het veiligheidsgevoel van inwoners. Het zijn niet altijd de zwaarste strafbare feiten die de meeste indruk maken. Juist terugkerende overlast kan ervoor zorgen dat inwoners bepaalde plekken vermijden.
Tegelijkertijd staat de capaciteit van politie en Openbaar Ministerie onder druk. Regelmatig horen we de oproep om meer politieagenten op straat te krijgen. Begrijpelijk, maar de gemeenteraad bepaalt niet hoeveel politieagenten worden aangenomen. De landelijke verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de minister van Justitie en Veiligheid. Lokaal maken de burgemeester, politie en het Openbaar Ministerie afspraken over veiligheidsprioriteiten.
Waar de gemeenteraad wél invloed op heeft, is de gemeentelijke handhavingsorganisatie. En juist daar moeten we volgens WIJ Apeldoorn ambitieuzer worden.
Ongeveer 25 fte handhaving: is dat voldoende voor Apeldoorn?
Apeldoorn telt inmiddels ruim 169.000 inwoners, verspreid over de stad en onze omliggende dorpen. Toch beschikt de gemeente over ongeveer 25 fte aan boa-capaciteit.
Dat betekent dat er op papier ongeveer één fte boa beschikbaar is per 6.800 inwoners. En dan hebben we het nog niet over verlof, opleidingen, ziekteverzuim, administratieve werkzaamheden en de verdeling over verschillende diensten.
WIJ Apeldoorn vindt dit een bijzonder beperkte capaciteit voor een gemeente van onze omvang. Ook in vergelijking met andere grote gemeenten roept dit de vraag op of Apeldoorn niet achterblijft. Wij willen daarom een concrete benchmark met vergelijkbare steden, waarbij niet alleen het aantal boa’s, maar ook het takenpakket en de beschikbare straatcapaciteit worden onderzocht.
Want hoe kunnen we verwachten dat handhavers voldoende zichtbaar zijn in het centrum, de wijken én onze dorpen wanneer de beschikbare capaciteit zo beperkt is?
WIJ Apeldoorn wil daarom niet alleen investeren in betere handhaving, maar ook serieus kijken naar uitbreiding van het aantal handhavers.
Het nieuwe boa-bestel: kansen die we moeten benutten
Het Rijk werkt aan een herziening van het boa-bestel, die naar verwachting in 2028 volledig moet zijn ingevoerd. Daarbij wordt gekeken naar een duidelijkere taakverdeling, betere informatievoorziening en passende bevoegdheden en uitrusting.
Ook zijn in 2026 de landelijke criteria voor het toekennen van geweldmiddelen aan boa’s gewijzigd. Hierdoor kan gerichter worden beoordeeld welke middelen noodzakelijk zijn voor een veilige taakuitvoering.
Dit biedt kansen voor Apeldoorn.
Onze handhavers krijgen steeds vaker te maken met agressie, bedreigingen, hulpverlening en complexe situaties. WIJ Apeldoorn vindt daarom dat zij maximaal moeten worden uitgerust binnen de wettelijke mogelijkheden.
Niet om van handhavers politieagenten te maken, maar om te voorkomen dat zij in handelingsverlegenheid terechtkomen.
Daarnaast willen wij onderzoeken hoe handhavers, binnen hun wettelijke bevoegdheden en de toekomstige mogelijkheden van het boa-bestel, meer kunnen betekenen bij de aanpak van veelvoorkomende overtredingen en lichte criminaliteit.
Wie van handhavers verwacht dat zij optreden wanneer de veiligheid in het geding is, moet hen ook de middelen geven om dat verantwoord te doen.
Een eigen handhavingsmeldkamer: een extra paar ogen op straat
Een ander belangrijk onderdeel van onze visie is een eigen gemeentelijke handhavingsmeldkamer.
Zo’n meldkamer kan meldingen van inwoners ontvangen, handhavers rechtstreeks aansturen en ondersteuning bieden bij incidenten. Maar wat mij betreft gaat de meerwaarde veel verder.
Stel je voor: een vrouw loopt ’s avonds alleen door het centrum en voelt zich onveilig. Of een man wordt tijdens het uitgaan lastiggevallen en durft niet verder te lopen. Hoe waardevol zou het zijn wanneer zij laagdrempelig contact kunnen leggen met een handhavingsmeldkamer die snel ondersteuning kan organiseren?
WIJ Apeldoorn wil daarnaast onderzoeken hoe deze meldkamer kan samenwerken met het TTT (Team Technisch Toezicht) van de politie en kan bijdragen aan het live uitkijken van camerabeelden in het centrum, binnen de geldende wettelijke en privacykaders.
Door cameratoezicht, meldingen en de inzet van handhavers beter op elkaar af te stemmen, kunnen risicovolle situaties mogelijk eerder worden gesignaleerd. Denk aan hulpverlening, dreigende vechtpartijen, intimidatie of mensen die zich zichtbaar in een kwetsbare situatie bevinden.
Een meldkamer vervangt uiteraard niet de politie of de 112-meldkamer. Het is een aanvullende voorziening die de bereikbaarheid, informatiepositie en slagkracht van onze handhavers kan versterken.
Niet wachten totdat het misgaat, maar eerder signaleren en optreden wanneer dat nodig is.
Handhavers horen op straat, niet achter een bureau
WIJ Apeldoorn wil handhavers die zichtbaar en benaderbaar zijn. Mensen die hun wijk kennen, contact onderhouden met ondernemers en inwoners en weten waar problemen spelen.
Handhaving gaat immers niet alleen over bekeuringen uitschrijven. Een gesprek, vroegtijdig signaleren of samenwerken met jongerenwerk kan soms meer bereiken dan een boete.
Maar wanneer optreden noodzakelijk is, moeten handhavers dat ook daadwerkelijk kunnen.
Daarom willen wij investeren in wijkgericht werken, minder onnodige administratieve belasting en betere samenwerking met politie en andere veiligheidspartners.
Van woorden naar daden
Veiligheid vraagt om politieke keuzes. WIJ Apeldoorn wil daarom inzetten op uitbreiding van de handhavingscapaciteit, betere uitrusting en bevoegdheden, een sterke wijkgerichte aanpak en het onderzoeken van een eigen handhavingsmeldkamer met mogelijkheden voor samenwerking op het gebied van cameratoezicht.
Dat vraagt om investeringen. Maar veiligheid mogen we niet uitsluitend beoordelen op wat het kost. Wat is het ons waard wanneer inwoners weer met een veilig gevoel over straat gaan? Wanneer ondernemers minder overlast ervaren? En wanneer onze handhavers daadwerkelijk kunnen optreden wanneer dat nodig is?
Niet iedere maatschappelijke opbrengst is in euro’s uit te drukken.
We kunnen als gemeenteraad niet alle veiligheidsproblemen oplossen. We kunnen ook niet zelfstandig bepalen hoeveel politieagenten er in Apeldoorn beschikbaar zijn. Maar we kunnen wél verantwoordelijkheid nemen voor onze eigen handhavingsorganisatie.
Voor WIJ Apeldoorn is veiligheid geen kwestie van mooie woorden, maar van zichtbare daden. Want veiligheid begint op straat. En juist daar moeten we als gemeente het verschil maken.
Mell IJzerman
Fractievertegenwoordiger WIJ Apeldoorn